24 Nisan 2007

Tasarım ve Alışkanlıklar

Tasarım Yorum Ekle

Sayın Mehmet Doğan'ın Altı Üstü Tasarım adlı web sitesindeki yazılarını büyük bir zevkle okumaktayım. Web tasarımı ve ürün pazarlama konusundaki yazıları, bu işe yepyeni ilkeler ve yaklaşımlar getirmektedir. Yazılarını okuduktan sonra tasarım hakkındaki düşüncelerim oldukça değişti, modern tanımlamayla "aydınlandım".

Geçen hafta okulumda nöbet tuttuğum koridorda bir sınıfa girdim. Her zamanki gibi çocuklar kibar bir söylemle "kuduruyorlardı" ve yine her zamanki öğütleri verdikten sonra dışarı çıkmak istediğimde (yüzüm çocuklara dönük bir şekilde ve kapıya bakmadan) kapının kolunu bulamadım. Elimi attığımda yerinde yoktu. Sık rastlamadığımız bir durumla (günde en az üç kez) yani kapı kolunun kırıldığını düşündüm. Bir iki denemeden sonra kapıya baktığımda kapının kolunun elimi attığım tarafta olmadığını, diğer tarafa konulduğunu gördüm. Halbuki benim düşündüğüm yerde olması gerekiyordu, bu şarttı.

Koridora çıkıp, diğer kapıları da inceledim; acaba sadece bu kapıda mı bir yanlışlık vardı. Hayır, bütün kapı kolları benim düşünceme göre ters taraftaydı. Kapıları açmak için mutlaka öğrencilere arkamızı dönmek ve bize göre ters bir şekilde kapıyı açmak gerekiyordu. Belki, "ne sakıncası var, öğrenciye arkına dönüp, kapıları da tersten aç" diyebilirsiniz. Bu belki doğru olabilir; ancak biz öğretmenler için göz teması ve öğrencilere dönüklük bir ihtiyaç hele de sınıfa girişlerde ve sınıftan çıkışlarda.

Kapıları yapan marangoz, ne yazık ki ihtiyaçları hesaplamamış, kendine göre en kolay gelen ya da rastgele bir şekilde kapıları yerleştirmişti. O an aklıma web sitelerindeki gezintilerimde yaptıklarım geldi. Son birkaç haftadır blog (günlük) sitelerinde dolaşıyordum. Bu sitelerde genelde ana menüler (kategori listeleri) sağ taraftaydı. Halbuki öncesinde dolaştığım çoğu sitede sol tarafta olduğu gibi, iki sütunlu tasarım yerine üç sütunlu tasarım kullanılıyordu.

Durum böyle olmasına rağmen, blog gezintilerimde hiç yabancılık çekmediğimi, aradığım herşeyi kolaylıkla bulduğumu farkettim. Acaba menüleri sol tarafta arama alışkanlığımın yerine sağ tarafta arama alışkanlığı aldı da bu yüzden mi sağdaki menüler beni rahatsız etmedi ya da bu durum doğal olan mıydı? Nerede okuduğumu hatırlamadığım bir yazıda insanların çoğunun web sitelerinde içeriği sol tarafta, menüleri ise sağ tarafta istediğinden bahsediyordu. Bu durumda başta haber siteleri olmak üzere birçok sitede menü tasarımı yanlış olmalıydı. Sanırım burada da en büyük suçlu Microsoft'un Windows'u. Dikkat ettiniz mi bilmem (artık dikkat edeceğinizden eminim), Windows'ta hemen herşey sol tarafta. Hemen her işlem, ekranın solu kullanılarak yapılıyor.

Site tasarımında en önemli unsurun içerik olduğu söylenir. Doğrudur, kullanıcıya hiçbir şey vermeyen site yok olmaya mahkumdur. Ancak önemli olan başka bir şey daha var o da erişilebilirlik. Kullanıcı aradığına ne kadar sürede ne kadar kolaylıkta ulaşabiliyor ya da ulaşabiliyor mu?

Siz de okumuşsunuzdur, bir araştırmaya göre kullanıcıların çoğu siteleri okumayıp, sadece gözleriyle tarıyorlar. Eğer aradıkları oradaysa ya da kendilerini aradıkları içeriğe götürecek bir bağlantıyı farkederlerse, sitede kalıyor, değilse başka bir siteye gidiyor. Kullanıcının bir sitedeki bu araştırma süresi o kadarda fazla değil çoğu zaman 30 saniyenin bile altındadır (kendimden biliyorum), öyleyse bu süre içerisinde site tasarımı ile, kullanıcıya "aradığım burada" dedirtmeli ve ona ulaşmasını sağlayabilmeliyiz. Peki nasıl yapacağız?

Kullanıcıların sitenize neden geldiklerini ve gelebileceklerini, sitenizde neler aradıklarını gözlemlemelisiniz. Bunun için çeşitli analiz yöntemlerini kullanabilir ya da site içi aramada arananları takip edebilirsiniz. Size ziyaretçi gönderen sitelerin içeriklerini kontrol edebilirsiniz. Yaptığınız tespitlere göre, kullanıcıların ihtiyaçlarını belirleyebilir, aradıklarına kolayca ulaşmalarını sağlayacak yöntemleri keşfedebilirsiniz.

Ziyaretçiler takı tasarımı, örgülerle (neden bu örnekleri verdiğimi gelecekteki yazılarımda açıklayacağım) ilgili bilgi arıyorsa ve bu nedenle sitenize geliyorsa, bu durumda onlara bu konudaki bilgiye ulaşabilecekleri bir bağlantıyı, siteye ilk geldiklerinde görebilecekleri bir yere koymak gerekiyor. Hatta bu bağlantıyı diğerlerinden daha fazla göze çarpıcı hale getirmek, ziyaretçilerin sitede kalış süresini artıracaktır.

Sayın Doğan'ın sitesine "tasarım" hakkında bilgi almak üzere gitmiştim. Aslında tek istediğim site tasarımında kullanabileceğim birkaç template (şablon) ya da tasarım yaparken kullanabileceğim birkaç fikir bulabilmekti. Bulabileceğimden de emindim, çünkü google öyle diyordu. Ancak çok şükür ki bulamadım. Bunların yerine sitelerin çoğunda göz ardı edilen, erişilebilirliğin öneminden bahseden notlar yer alıyordu. Ardından yazıları okumaya başladım. Akşam 18:00'da başladığım okumayı bıraktığımda saat 02:00 olmuştu. Sitedeki tüm yazıları okudum.

Yazılardaki fikirler öyle farklı ve güzel anlatılmıştı ki bir solukta okumuş ve tasarıma bakış açımı değiştirmişti. Hatta bende yeni takıntılar meydana getirdi. Artık ziyaret ettiğim siteler acaba ne kadar erişilebilir diye kontrol etmeden duramıyorum, site kodlarken acaba bu resim, link erişilebilir oldu mu diye tekrar tekrar kontrol eder oldum.

Eğer site tasarımıyla uğraşıyorsanız ya da uğraşmaya başlayacaksanız ya da benim öğrencimseniz sayın Doğan'ın sitesini mutlaka ziyaret etmeli, bütün yazıları okumalısınız.

Usta bir marangoz çok güzel bir oda dizayn edebilir, bu odaya girmek için yaptığı kapının kolunu unutursa ya da alışkanlıkların dışında bir yere kapının kolunu koyarsa, odanın güzelliğinin bir anlamı olur mu? Anahtar soru bu, peki bizim güzel sitemize gelen ziyaretçi kapıda mı bekliyor yoksa alıştığı yerde bulunan kapının kolunu kullanarak içeriye mi giriyor?


Bu yazının kısa bağlantısı http://www.yakupgovler.com/?p=11.

Yazılarımı RSS aboneliği ile takip edebilir, yeni yazılarıma kolaylıkla ulaşabilirsiniz. Bunun için ise RSS adresimi kullanabilirsiniz.


“Tasarım ve Alışkanlıklar” yazısı için 1 Yorum

Bu yazıya yapılan yorumları dilerseniz, ( RSS 2.0 ) beslemesini kullanarak takibe alabilirsiniz.

  1. Sesli Site dedi ki:

    Selamın Alleyküm hocam ben birşey öğrenmek istiyorum şimdi ben All-in-seo-pack eklentisini kullanıyorum seoluk bir çalışma için google sayfamın baslıklarını okuyor ama 2 hafta sonra dizinden o baslıgı kaldırıyor yani sorun yok blogta ama google bunu neden yapıyor olabilir. Bilginiz varmıdır:?